आजोबा, आता तरी रिटायर व्हा....!

"नाही नाही म्हणत अखेर शरद पवार राज्यसभेत गेले. अजित पवारांचे सहकारी फुटू नयेत म्हणून भाजपने त्यांना साथ दिली. काँग्रेस, उद्धव सेनेने तर त्यांच्यासमोर लोटांगण घातलं. शिंदेसेनेनं मात्र तरुण, लढाऊ मागासवर्गीय नेत्याला राज्यसभेत धाडलं. वयोवृद्ध, तब्येत साथ देत नसताना शरद पवारांनी खरं तर थांबायला हवं होतं. लोकसभा निवडणुकीत ज्याच्या उमेदवारीला विरोध केला त्याच पार्थ बरोबर राज्यसभेत जावं लागलं. ते राज्यसभेत गेले नसते तर काय फरक पडला असता? बस्स झालं, आता तरी रिटायर्ड व्हा. असं सांगायची वेळ येऊ देऊ नका!"

.............................................

'आई रिटायर होतेय...!' असं एक नाटक काही वर्षांपूर्वी मराठी रंगभूमीवर खूप चाललं होतं. भक्तीचा हा प्रभाव होता. म्हणजे भक्ती बर्वे आणि मराठी माणसाची मातृभक्ती. 'नाटक छान होतं. खूप खूप रडायला येतं...,' असं कौतुकानं सांगणारा उदंड प्रेक्षक असल्यावर कुठलीही आई थोडंफार यश पदरात बांधून घेणारच! या 'आई रिटायर होतेय' नाटकावर मला काही लिहायचं नाही, पण एक आजोबा आता रिटायर का होत नाहीत? असा प्रश्न मला पडलाय. बरंच कर्तृत्व गाजवून झालंय, मुलं नातवंडं विविध क्षेत्रात नावांजलीत, आपल्या विचारानं आचार करू लागलीत. परिवार चांगला फळफळलाय, पण आजोबांना काही स्वस्थ बसवत नाही. आपल्या संस्कृतीत वानप्रस्थाश्रम सांगितलाय. आजोबा मात्र उगाचच बाळसं आल्यासारखं दाखवत मुलांच्याच पायात लुडबुड करताहेत. वयोपरत्वे आजोबांचे काही निर्णय देखील चुकताहेत असं दिसून येतंय. ज्यांनी आजोबांच्या कुटुंबाला आपलं मानलं, त्यांच्या वाढविस्ताराला हातभार लावला त्या कौटुंबिक संबंधाची जाणीव न ठेवता आजोबांनी त्या कुटुंबातील नातवांना दूर लोटलंय! याने केवळ या घराण्यांचंच नव्हे तर राजकीय पक्षाचं, वैचारिक बांधिलकीचं आणि मूल्याधिष्ठित राजकारणाचं खूप मोठं नुकसान झालंय. मात्र आजोबांना त्याची जाणीव झालेली नाही. त्यामुळं आता आजोबांना सांगावं लागतं.. आजोबा, बस्स झालं....आता रिटायर व्हाच...!!

*नातवांना जातीयवाद्यांचे भोई व्हावं लागलं*

'जातीयवादी गिधाडं गावाच्या वेशीबाहेरच अडवा, त्यांना गावात येऊ देऊ नका...!' असा पुरोगामी, धर्मनिरपेक्ष विचार आपल्या कार्यकर्त्यांमध्ये ज्यांनी रुजवला त्या आजोबांनीच आता आपल्या निर्णयांनी नातवांवर त्या 'जातीयवादी गिधाडां'च्या पालखीचे भोई होण्याची वेळ आणलीय. महाराष्ट्राच्या राजकारणात वजनदार अशा विखेपाटील आणि मोहितेपाटील घराण्यातील नातवांनी भारतीय जनता पक्षात प्रवेश केलाय. याला कारणीभूत ठरले आहेत ते आजोबा शरद पवारसाहेब...! नगर जिल्ह्याचे बाळासाहेब विखेपाटील आणि सोलापूर जिल्ह्याचे शंकरराव मोहितेपाटील या घराण्यांचे बारामतीच्या शरद पवार घराण्याचे अत्यंत घरोब्याचे संबंध होते. शरदरावांचे ज्येष्ठ बंधू आप्पासाहेब पवार हे प्रारंभी विखेपाटीलं यांच्या साखर कारखान्याचे व्यवस्थापकीय संचालक होते. त्यावेळी शरदराव यांचं तिकडे सतत येणं जाणं होतं. त्यामुळे बाळासाहेब विखेपाटीलांशी त्यांचे प्रारंभीच्या काळात मैत्रीचे, सलोख्याचे संबंध होते. वैचारिक जडणघडण सारखीच होती. जातीयवादी विचारांना त्यांचा विरोध होता. पण नंतरच्या काळात राजकीय महत्वाकांक्षी स्वभावाने ते संबंध दुरावले. नंतर ते टोकाचे बनले! दक्षिण नगर लोकसभा मतदारसंघात शरद आजोबांनी घेतलेल्या निर्णयाने अखेर विखे पाटलांच्या नातवाला डॉ. सुजयला भाजपनं आपल्याकडं ओढलं.

*मोहितेपाटील नातवाची गोची केली गेली*

सोलापूर जिल्ह्याच्या मोहितेपाटील घराण्याशीही पवारांचे आत्मीयतेचे संबंध होते. शंकरराव मोहितेपाटील यांच्या साखर कारखान्यातही काही काळ आप्पासाहेब पवार हे व्यवस्थापकीय संचालक होते. शिवाय बारामतीपासून अकलूज खूपच जवळ असल्यानं शरदरावांचं तिथं अनेकदा जात येत, त्यातूनच विजयसिंह मोहितेपाटील यांच्याशी मैत्रीही झालेली. शंकरराव मोहितेपाटील यांचे संघाच्या लोकांशी संपर्क होता पण त्यांनी कधी त्यांना अकलूजमध्ये थारा दिलेला नव्हता. पण शरद आजोबांच्या निर्णयामुळे त्यांच्याही नातवाला रणजितसिंहाला भाजपेयीं व्हावं लागलं. आजोबांनी मावळ मतदारसंघातही असाच घोळ घातला. आपला नातू पार्थ याला आधीपासूनच तयारी करायला सांगितली. नंतर मात्र स्वतः माढा मतदारसंघातुन उभं राहणार असल्यानं पवार कुटुंबातून केवळ एकच जण उभं राहिलं असं सांगत पार्थला उमेदवारी नाकारली. पण अजित पवारांनी पार्थची उमेदवारी हा प्रतिष्ठेचा प्रश्न केला अखेर नाईलाजानं त्यांनाच निवडणुकीतून माघार घ्यावी लागली अन पार्थला उमेदवारी देण्याची नामुष्की ओढवली. शरद आजोबांच्या या चुकलेल्या निर्णयानं सुजय आणि रणजितसिंह यांना भाजपला जवळ करावं लागलं.  पार्थसारख्या अपरिपक्व नातवाला निवडणुकीच्या राजकारणात ढकलावं लागलं आणि त्यांची अपरिपक्वता मतदारांसमोर आली होती.

*चुकीच्या निर्णयानं भाजपला पायघड्या*

शरद पवारांवर त्यांची आई शारदाबाई पवार यांचे संस्कार झालेलेत. त्या शेतकरी कामगार पक्षाच्या कार्यकर्त्या होत्या. त्यांची विचारसरणी ही पुरोगामी होती. मूल्याधिष्ठित राजकारण हे शारदाबाई पवारांचं जीवनध्येय होतं. हे सारं पाहूनच शरद पवार घडले. महाराष्ट्र हा शरद पवारांकडे पुरोगामी नेता म्हणूनच ओळखतो. त्यामुळंच महाराष्ट्रातला तरुण त्यांच्याकडे आकर्षिला गेला. यापूर्वी झालेल्या लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकीत अनेकांनी जातीयवादी विचार स्वीकारला. आता या नातवांनी भाजपमध्ये प्रवेश केलाय तो आजोबांच्या चुकीच्या निर्णयामुळे! तेव्हा आजोबा, आता आपलं राजकारण बस्स झालं.... आता रिटायर व्हा...!! शरद पवार पुन्हा का उभे राहिले यापेक्षा भाजपने त्यांना विरोध का केला नाही हा मुख्य प्रश्न आहे. पगार, भत्ते, पेन्शन, आलिशान बंगला, फुकटचे  सहायक आणि नोकर - चाकर, फुकटचा विमान प्रवास, सुरक्षा व्यवस्था, अनेक डील करण्याची वा उधळण्याची संधी या गोष्टींचा मोह सुटत नाही. ज्याचा जाहीरपणे अपमान केला तो सभागृहात मांडीला मांडी लावून बसणार आहे. याचेही काही वाटत नाही. युतीने सातवी जागा का लढवली नाही हे एक कोडेच आहे. संघ, भाजप, मोदी, फडणवीस यांचा कायम द्वेष करणाऱ्याला भाजपने मोठेपणा का दिला? ही जागा लढवायलाच हवी होती. ही नरमाई कशासाठी? उलट्या स्थितीत पवारानी भाजपला किंवा मोदींना मदत केली असती का? काल अखिलेशपासून सगळ्यांचे लोचट आभार मानणाऱ्या सुप्रिया ताईंनी मोदी, फडणवीस, अथवा भाजप यांचे नावही घेतले नाही. एका संधीसाधू नेत्याला भाजपने फुकट पुढची चल दिली आहे. वाजपेयींचे सरकार मी पाडले, असे हे अभिमानाने म्हणाले होते. उद्या मोदींविरुद्धही पाहिले मतही यांचेच असेल.अखेर गंगेत घोडं न्हालं. नको नको म्हणत शरद पवारांनी खासदारकी मिळवली. नव्या नेत्रृत्वाची भ्रूणहत्या केलीय. अजून निवृत्तीचं ठरलेलं नाही १९६७ ते २०३२ आगामी सहा वर्षे ते राज्यसभेवर असतील.

 *ढोंगी, बेगडी अन् फक्त सत्तेसाठी राजकारण*

शरद पवार अनेकांना वाटतं ते पुरोगामी विचारांचे आहेत. हे पुरोगामीपणाची शाल पांघरून राजकारण करणारे नेते आहेत. पवारांच्या राजकारणाची सुरुवातच भाजपला सोबत घेऊन झालेलीय. १९७८ ला जो वसंतदादा पाटील यांचं सरकार पाडून पुलोदचा प्रयोग केला तो जनसंघ म्हणजे आत्ताचा भाजप यांना सोबत घेऊनच झाला. भाजप अन् संघाचे लोक मंत्रिमंडळात होते. उत्तमराव पाटील, हशू अडवाणी हे संघाचेच. त्यांना पहिल्यांदा मंत्री कुणी केलं तर स्वतःला पुरोगामी म्हणवणाऱ्या पवारांनी! सरकार कुणाचं पाडलं तर एका अस्सल पुरोगामी विचारांच्या वसंतदादाचं..! ज्यांची सुरुवातच इतकी ढोंगी, विश्वासघातकी झाली. इतकंच नाही पवारांनी १९८५ ला कॉंग्रेस विरोधात पुलोद म्हणून निवडणूक लढवली त्यामध्येही भाजप सोबत होती. काँग्रेस त्यावेळी जिंकली पण तेव्हाही पवारांनी पुरोगामी नाव वापरून असं निष्ठेचं काम केलं. त्यावेळी भाजप स्थापन झालेला असताना पवारांनी हा प्रयोग केला. पुढे पंतप्रधानपदाच्या महत्वकांक्षेने झपाटलेले पवार जसं सुनेत्राताईना लोकसभा निवडणुकीत बाहेरच्या म्हटलं होतं तसंच सोनिया गांधी यांना बाहेरच्या म्हणत स्वतः बाहेर झाले. म्हणजे काँग्रेसने यांना हाकललं. कुणाचीही बायको बाहेरचीच असते. मग ती गावाबाहेरची असो वा देशाबाहेरची. तिला बाहेरची कसं म्हणणार? त्यातही स्वतःला पुरोगामी म्हणणारा नेता असा भेदभाव कसा करू शकतो? इतकंच काय २०२४ ला माध्यमांशी बोलताना लेक घरची आणि सून बाहेरची अशा आशयाचं वक्तव्य त्यांनी सुनेत्रा पवार आणि सुप्रिया यांच्याविषयी केलं होतं. हे स्वतःच्या सुनेलाही पवार मानत नाहीत इतके जातिवंत पुरोगामी आहेत. त्यामुळं अशा ढोंगी, बेगडी अन् फक्त सत्तेसाठी राजकारण करणाऱ्या नेत्याकडून, त्यांच्या पुढच्या पिढीकडून विचाराचं, विवेकाचं राजकारण होईल हे मानणं भाबडेपणा आहे. हा चांगला तो चांगला असं करत सगळ्यांना गोंजारलंय. २०१४ ची निवडणूक आठवा. निकाल लागताच भाजप सेनेला बहुमत मिळतंय हे लक्षात येताच भाजपला मतमोजणी चालू असतानाच बाहेरून पाठिंबा देऊन टाकला. काही भाबड्यांना वाटलं हा चाणक्य डाव आहे, हा डाव नव्हता. विचारांवर लढणाऱ्या कार्यकर्त्यांवर घाव होता. कारण भाजपची सत्ता येताना आपण बाहेरून पाठिंबा जाहीर केला की आपल्याला काही त्रास न होता ते आपल्याकडं पर्याय म्हणून पाहतील असा तो विषय. आजही असंच ढोंगी, बेगडी राजकारण सुप्रिया, अजित पवार करतात. हे पवार घराणं कधीच पुरोगामी नव्हतं आणि नसेल. विचार खुंटीला टांगून कायम सत्तेच्या वळचणीला राहणारे कुटुंब आहे. विचारांवर अढळ श्रद्धा असणाऱ्या तरुणांनी यांच्याकडे पाहून मोठी स्वप्न उराशी घेऊन पक्षात दीर्घकाळ काम केलं आणि करताहेत. मात्र, तरुणांनी यांना ओळखावं, आपला मार्ग निवडावा...!

हरीश केंची,

९४२२३१०६०९